Hướng dẫn
Hướng dẫn nghề nghiệp và tuyển dụng
Dành cho người tìm việc, Nhà tuyển dụng và chuyên viên nhân sự. Ngắn, rõ, áp dụng được ngay tại Việt Nam.
30 bài
Bộ luật Lao động năm hai nghìn mười chín: tám điểm chuyên viên nhân sự dùng mỗi tuần
Tám việc sống của phòng nhân sự đều bám Bộ luật Lao động: loại hợp đồng, thử việc, thời giờ, nghỉ, kỷ luật, chấm dứt, lương và bảo hiểm xã hội. Đây là khung thực hành, hãy đối chiếu văn bản và thông tư hiện hành trước khi quyết việc hệ trọng.
Các loại hợp đồng lao động và khi nào dùng từng loại
Hãy chốt đúng loại hợp đồng trước khi hứa việc. Dùng sai loại tạo rủi ro khi chấm dứt, khi đóng bảo hiểm xã hội, và khi người lao động đòi quyền trên giấy.
Thử việc theo luật Việt Nam: thời hạn, lương và cách báo kết quả
Thời hạn thử việc tùy tính chất việc, không tùy sự tiện của người tuyển. Hãy viết việc cần đạt, lương thử việc, và ngày báo kết quả trên giấy.
Chấm dứt hợp đồng lao động: lý do, báo trước và hồ sơ
Hãy phân biệt thỏa thuận hai bên và đơn phương theo đúng căn cứ luật. Sai trình tự, sai hạn báo trước, thiếu hồ sơ, dễ biến một lần nghỉ thành tranh chấp.
Trợ cấp thôi việc: khi nào phải trả và cách tính cho đứng
Không phải mọi lần nghỉ đều có trợ cấp thôi việc. Hãy xem thời gian làm việc, lý do chấm dứt, và khoản đã chi trước khi đưa số.
Lương tối thiểu vùng: đừng nhầm với lương cơ sở
Tiền lương trả cho người lao động làm đủ giờ bình thường không được thấp hơn mức tối thiểu vùng nơi làm việc. Lương cơ sở là thang khác, dùng cho nhóm đối tượng khác, đừng lấy ra để tính sàn cho công ty.
Tính lương làm thêm giờ: ngày thường, ngày nghỉ hằng tuần, ngày lễ
Hãy ghi nhận giờ, lấy đúng hệ số theo loại ngày, và theo dõi trần giờ thêm theo luật. Đổi thêm giờ bằng lời miệng là cách để giờ biến mất, cũng là cách để giờ thành tranh.
Bảo hiểm xã hội bắt buộc: đối tượng và việc phải chốt mỗi tháng
Hãy đóng đúng quỹ, đúng mức, đúng thời điểm. Sai sót thường nằm ở người đang thử việc, việc thời vụ, và tháng giao thời khi nghỉ.
Nghỉ phép năm: tính ngày, đăng ký, và ngày còn khi thôi việc
Phép năm tăng theo thâm niên và theo điều kiện nặng nhọc, độc hại. Cách đăng ký nên nằm trong nội quy, và số ngày còn phải để người lao động tự xem được.
Chế độ thai sản: việc phòng nhân sự phải nói sớm
Phụ nữ và nam giới đều có quyền liên quan đến thai sản. Hãy nói chế độ, giấy tờ bảo hiểm xã hội, và cách sắp người làm thay trước khi người lao động phải đi hỏi hàng xóm.
Kỷ luật lao động: đúng trình tự mới đứng được
Phải có nội quy đã gửi và đã phổ biến, có biên bản, có lời giải trình. Phạt không đúng hình thức, không đúng trình tự, dễ bị tuyên vô hiệu.
Nội quy lao động: viết để dùng, không viết để cho có
Nội quy cần đăng ký khi đủ quy mô theo luật. Hãy viết giờ làm, phép, an toàn, kỷ luật bằng lời người lao động đọc một lần là hiểu.
Chỉ số hoàn thành và mục tiêu then chốt: khi nào dùng cái nào
Chỉ số hoàn thành giữ việc đều. Mục tiêu then chốt đẩy việc mới. Đừng gắn hết thưởng vào mục tiêu còn đang thăm dò, kẻo người ta sợ thử.
Đánh giá hiệu suất: bằng chứng, không bất ngờ
Người lao động phải biết tiêu chí từ đầu kỳ. Buổi đánh giá cuối kỳ không phải nơi lần đầu họ nghe mình kém.
Lương tháng thứ mười ba: ghi rõ là thưởng hay là lương
Luật không bắt buộc tháng thứ mười ba trừ khi chỗ làm đã cam kết. Hãy ghi rõ điều kiện, thời điểm trả, và ai được nhận, trước khi người ta đồn.
Thưởng Tết: công bố nguyên tắc trước tháng mười một
Tết là lúc tai công ty thính nhất. Hãy nói công thức, quỹ, ngày chốt danh sách, trước khi tin đồn nói thay phòng nhân sự.
Công đoàn trong doanh nghiệp: việc phòng nhân sự cần phối hợp
Hãy tôn trọng quyền tổ chức của người lao động. Thỏa ước lao động tập thể nếu có phải được phổ biến và được giữ như lời đã hứa.
An toàn vệ sinh lao động: không chỉ nhà máy
Văn phòng cũng có cháy, điện, ngồi lâu, ánh sáng yếu. Hãy đào tạo định kỳ, tập thoát hiểm, và ghi nhận sự cố nhỏ trước khi chúng thành sự cố lớn.
Dữ liệu cá nhân ứng viên: thu ít, giữ đúng mục đích
Hãy thu đúng việc tuyển dụng, nói mục đích, không chuyển sơ yếu lý lịch lung tung. Hết hạn lưu thì xóa, đừng giữ vì biết đâu dùng.
Lưu trữ hồ sơ nhân sự: thời hạn và ai được xem
Hãy phân loại hợp đồng, bảng lương, sức khỏe, kỷ luật. Mỗi loại một quyền xem. Có lịch xóa, và giữ lại đúng quy định khi đang có tranh chấp.
Khung năng lực: sáu đến tám cụm, có hành vi nhìn thấy được
Mỗi cấp cần vài hành vi quan sát được. Đừng viết ba mươi năng lực trừu tượng rồi để trưng. Khung không dùng trong tuyển, kèm, đánh giá thì nên bỏ.
Hệ thống ngạch bậc: để so lương cho công bằng
Hãy gom việc cùng độ phức tạp vào một bậc. Bậc giúp trao đổi lương không còn cảm tính, và giúp gọi tên việc theo độ nặng, không theo chức danh hoa.
Dải lương: thấp, giữa, cao theo từng bậc
Mức giữa nên bám mức giữa thị trường cùng thành phố, cùng việc. Vượt trần phải có lý do hiếm hoặc phải nâng bậc. Dải không cửa thì chỉ là trang trí.
Quy hoạch người kế nhiệm: hai người cho mỗi vai trò then chốt
Đừng để một người giữ hết tri thức. Hãy có kế hoạch sáu đến mười hai tháng, có việc kèm thật, không chỉ tên trên trang trình chiếu.
Ngân sách đào tạo: gắn với việc đang thiếu
Hãy chi cho năng lực đang chặn việc. Đo bằng việc áp dụng sau khóa, không bằng số giờ ngồi lớp hay bằng chương trình đẹp.
Khảo sát gắn kết: hỏi ít, sửa một việc
Mười đến mười lăm câu là đủ. Hãy công bố ba việc sẽ sửa, rồi sửa một việc trước. Đừng hỏi nếu không định làm gì.
Nói chuyện khi người ta nghỉ: hỏi để sửa hệ thống
Hãy hỏi vì sao đi, việc nào đáng giữ, người quản lý kèm ra sao. Một chuyện có thể là khí. Năm chuyện cùng một chỗ là hệ thống.
Chính sách làm việc kết hợp: ngày có mặt rõ, đừng mơ hồ
Hãy ghi số ngày phải có mặt, khung giờ họp chung, và chi phí đi lại. Chữ linh hoạt mơ hồ sẽ thành bất công giữa hai người cùng nhóm.
Trí tuệ nhân tạo trong nhân sự: việc được tự động, việc phải có người
Hãy dùng máy soạn nháp bản mô tả việc, tóm tắt hồ sơ, gợi ý câu hỏi. Đừng để máy tự loại ứng viên hay tự chấm thưởng. Việc đụng số phận người phải có chữ ký người.
Việc chuyên viên nhân sự mới nên nắm trong ba mươi ngày
Ba mươi ngày đầu hãy cầm việc đang sống của chỗ ấy: hợp đồng mẫu, bảng lương tháng này, danh sách đóng bảo hiểm xã hội, lịch phép, và năm việc pháp chế đang mở. Đừng học hết lý thuyết trước khi biết cửa nào đang mở.