Thử việc theo luật Việt Nam: thời hạn, lương và cách báo kết quả
Thử việc là hai chiều: chỗ làm xem người, người cũng xem chỗ làm. Thời hạn không được kéo dài trái luật, lương phải ghi số, và kết quả phải báo bằng văn bản. Đừng viết cố gắng hết sức. Người lao động có quyền biết mình đang được đo bằng gì. Đây là hướng dẫn thực hành, hãy đối chiếu văn bản hiện hành về trần thời hạn theo trình độ và tính chất việc, về mức lương thử việc, và về việc đóng bảo hiểm xã hội trong giai đoạn này.
Thời hạn: hết hạn mà im cũng là một cách nhận
Luật gắn thời hạn thử việc với tính chất việc và trình độ đào tạo, không gắn với ý muốn kéo dài để xem thêm. Hãy đọc đúng trần đang có hiệu lực, ghi ngày bắt đầu và ngày hết hạn trên giấy. Hết hạn mà không nói gì, người lao động có cơ sở hiểu mình đã được nhận. Đừng thử lại cùng một việc nhiều lần để lách trần. Việc ấy dễ trái và dễ mất lòng ngay từ tháng đầu.
Lương thử việc phải là một con số trên giấy
Lời miệng về lương thử việc tan ngay khi người quản lý đổi ý. Hãy ghi số, ghi thành phần, ghi ngày trả. Mức lương thử việc phải đáp ứng sàn luật đang có hiệu lực, thường được hiểu theo tỷ lệ trên lương của việc ấy, và không được thấp hơn lương tối thiểu vùng nơi làm việc. Đừng lấy thử việc để trả dưới sàn. Người lao động hỏi lại là quyền, không phải chuyện làm khó phòng nhân sự.
Kết quả: đạt hay không đạt đều cần chữ
Hãy đặt lịch góp ý giữa kỳ, rồi báo kết quả bằng văn bản trước ngày hết hạn. Đạt thì nói việc chính thức bắt đầu khi nào. Không đạt thì nói rõ tiêu chí nào chưa tới, thanh toán đúng, và bàn giao gọn. Im đến phút cuối rồi mời nghỉ là cách làm người ta đi kể chuyện xấu. Tiêu chí phải viết từ ngày đầu, bằng việc nhìn thấy được, không bằng cảm giác hợp tính.
Việc nên làm ngay
- Soạn tiêu chí thử việc bằng việc nhìn thấy được, đưa cho người lao động ngày đầu.
- Ghi lương thử việc, ngày trả, và đối chiếu sàn luật cùng lương tối thiểu vùng.
- Đặt lịch góp ý giữa kỳ và lịch báo kết quả bằng văn bản trước ngày hết hạn.
- Đối chiếu văn bản hiện hành về trần thời hạn và việc có được thử lại cùng một việc.
Câu hỏi thường gặp
- Có được thử nhiều lần cùng một việc không?
- Hãy đọc kỹ luật hiện hành. Lặp lại thử việc cho cùng một việc dễ trái và dễ bị xem là lách quyền. Nếu việc mới khác hẳn việc cũ, hãy ghi rõ khác ở chỗ nào trên giấy, đừng chỉ đổi tên cho có.
- Không đạt thì xử thế nào cho đứng?
- Nói sớm, ghi nhận xét theo đúng tiêu chí đã đưa, thanh toán đủ ngày công và các khoản luật đòi. Đừng giữ lương hay giữ giấy tờ để người ta phải im. Kết quả không đạt vẫn cần chữ ký và bản cho người lao động.